TRA STORIA E LEGGENDA

pag.15                                                                                                           LA STORIA

pag.1 Sommario           

 

Antoneddu  (ne frittu e ne caldu).

 

Antoneddu fit gai dae cando nascheit, una criadura minuda minuda, e ca pruite su babbu puru ei sa mama, non fint de petza manna meda: sa familiedda fit numerosa, cun otto fizos, unu fatu a s’ateru e, puru pruite Zuseppe su pius mannu si fit cojuadu prima de su tempus c’aiat ingraidadu a Lenaldedda.
Sa familia de issa, l’aiat dadu carchi trastareddu: duos lentolos, una fressada cun duos abbammanos e duas camijoleddas. Daeboi, una cascia, una mesaredda cun duas cadreas impazadas, e essende in su tempus de Pasca de Nadale, dae sas arveghes anzadas, duos coppileddos. Viviant cumpare a totta sa familia in domo de su babbu de Zuseppe, aintro de unu apusentu, ue sa mama lis aiat sistemadu unu lettu cun d’unu saccone mannu de paza de triguindia e unu bantzigu mesu puppuinadu cun d’una tremattedda de lana de arveghe. Aintro cussu bantzigu Zuseppe b’aiat bidu tottu sos frades ei sas sorrigheddas suas, e issu matessi b’aiat drommidu, gai contaiat sa mama.
– Non ti preoccupes de nudda- naraiat Zuseppe a Lenaldedda- chi mama s’ este abituada a allevare a frades mios e t'at a dare  una alzada de manu in sas cosas chi no ischis faghere-. 
Giuanne su fattu a mannu andaiat a su madrigadu,  Antoneddu andaiat fattu a sa laghinza cun d’unu cane pastoreddu chi si naraiat farfaruza, ei s’atera minoridade, frades e sorres istaiant in domo, gioghende in s’intorinu de sa fogulaia . Antoneddu innanti de ch’essire dae domo a pastorigare si giughiat calchi bicculu de pane avvassadu cun totu sas farfaruzas ispraminadas in busciacca. S’impeleu pius mannu fit chi Antoneddu suffriat de sas iscaldiduras in sos pees e tando istaiat sempere in chirca de su lumene de rocca, comente l’aiat insinzadu sa giaja, chi si poniat bene bundante in mesu a sos poddighes pro l’agabbare s’addolimu. S’iscutta siche la passaiat fattende calchi fasciaredda de linna pro alluminzare, cun pastoreddu sempere corcadu e isalenende a bucca aberta. 
–Tue sì, chi ti nd'affuttis Farfarù de s’annada mala, si no fit istadu pro su pagu mandigu chi nd’as, mi fiat cherfidu cane deo puru-. 
Pastoreddu si lu abbaidaiat pagu cumprimentosu ma tantu pazosu, sempere ischoittende, fintzas troppu, cun cussos ossos ligados a sa pedde, tantu fit romasu. 

In cabidanni siche andaiant sutta a un alvure de figu monteleone e si faghiant mannas appantzinadas. Antoneddu oddiat cussa coszoli capida pro a issu, e, a Fafaruzza cussa carigada. No si fit mai irmentigadu de sa olta chi li enzeint sos cussos, trofigadas fortes de matta e, timende de si la faghere addossu aiat iscioppettadu dae punta de s’alvure matessi, cun s’assucconu de Farfaruza. Medas ateras bortas deviat puru drommire fattu a sa robba pro che catzare su matzone chi si no, si profitaiat de sos anzoneddos. Si cuguzaiat bene, a pinna de calchi chijura cun istratzos betzos e c’un d’unu pannu mannu de furesi de su poveru giaju.

sas familias fint mannas ca sos fizzos sunt bene de Deus

 

  -Puru bene cuguzadu apo frittu a peese e a curumos, comente ant'a fagher fradeddos mios colcados in lettu solu cun cussa camijola". 
Gai cun sos pessamentos s’ingalenaiat e siche drommiat fintza aveschende su manzanu. A sa festa de Santu Juanne in bidda bi sunt sos cantonarzos, ei sos poetes chi cantant a pannu.
 -Zertu chi mi fit piaghidu a bi esser!!!, solu chi a lassare sa laghinza a sa sola no andat tantu bene-.
Annos faghede, cando Zuseppe fit amorende  cun Lenaldedda su lodde aiat fattu bisestru in sa laghinza, ca pruite siche fit pigadu a bidda a sa festa, e issu l’aiat fattu cun Lenaldedda chi l’aiat ingraidada de duos coppileddos.
- Gai!! Gai!! a duos a duos- istaiat pensende Antoneddu -unu in cabitta e unu in pees de su bantzigu gia b’istant, mancarri unu pagu istrintos. 
Sa dies laghinzende fint longas, puru cun sa presenzia de Fafaruza, ei sos pensamentos de Antoneddu fint sa cumpanzia mezus de onzi atera cosa.
- Ma comente at a essere, e comente ant a fagher sos cristhianos, a fagher nascher sas criaduras?"
Sos animales gia lo bidia a s’ispissa: su puddu sicche lampaiat subra de sa pudda, su trau imberridu, subra a sas baccas, ei s’ainu cun boccia de cosa… ei su porcu chi sicche drommiat. Fintzamentra Fafaruza pagas chidas faghet, si fit alliadu cun d’unu ateru cane pastore e si fit cuizadu ca pruite non bi la faghiat a sinde istaccare.  
Pruite at a essere istadu, ma onzi olta chi sos animales si etaiant appare, nd’aiat comente birgonza, e, a manu in busciacca m’istiraia sa picchiriola. Sos duos frades pius mannos de a mie onzi tantu los bidia cando in d’unu, cando in s’ateru erettu cun sa cara biaitta e mesu suerados, guasi sempere assucconados chi los esserent bidos sos mannos. 
-"Boh!!!"- Pensaia  aintro de su coro meu-
-Sunt  biaitos e no est fattende frittu! Sunt suerados e no est fattende caldu!