TRA STORIA E LEGGENDA
pag.15 LA STORIA
pag.1 Sommario
Antoneddu (ne frittu e ne caldu).
Antoneddu fit gai dae cando
nascheit, una criadura minuda minuda, e ca pruite su babbu puru ei sa mama, non fint de
petza manna meda: sa familiedda fit numerosa, cun otto fizos, unu fatu a sateru e,
puru pruite Zuseppe su pius mannu si fit cojuadu prima de su tempus caiat ingraidadu
a Lenaldedda.
Sa familia de issa, laiat dadu carchi trastareddu: duos lentolos, una fressada cun
duos abbammanos e duas camijoleddas. Daeboi, una cascia, una mesaredda cun duas cadreas
impazadas, e essende in su tempus de Pasca de Nadale, dae sas arveghes anzadas, duos
coppileddos. Viviant cumpare a totta sa familia in domo de su babbu de Zuseppe, aintro de
unu apusentu, ue sa mama lis aiat sistemadu unu lettu cun dunu saccone mannu de paza
de triguindia e unu bantzigu mesu puppuinadu cun duna tremattedda de lana de
arveghe. Aintro cussu bantzigu Zuseppe baiat bidu tottu sos frades ei sas
sorrigheddas suas, e issu matessi baiat drommidu, gai contaiat sa mama.
Non ti preoccupes de nudda- naraiat Zuseppe a Lenaldedda- chi mama s este
abituada a allevare a frades mios e t'at a dare una alzada de manu in sas cosas chi
no ischis faghere-.
Giuanne su fattu a mannu andaiat a su madrigadu, Antoneddu
andaiat fattu a sa laghinza cun dunu cane pastoreddu chi si naraiat farfaruza, ei satera
minoridade, frades e sorres istaiant in domo, gioghende in sintorinu de sa fogulaia
. Antoneddu innanti de chessire dae domo a pastorigare si giughiat calchi bicculu de
pane avvassadu cun totu sas farfaruzas ispraminadas in busciacca. Simpeleu pius
mannu fit chi Antoneddu suffriat de sas iscaldiduras in sos pees e tando istaiat sempere
in chirca de su lumene de rocca, comente laiat insinzadu sa giaja, chi si poniat
bene bundante in mesu a sos poddighes pro lagabbare saddolimu. Siscutta
siche la passaiat fattende calchi fasciaredda de linna pro alluminzare, cun pastoreddu
sempere corcadu e isalenende a bucca aberta.
Tue sì, chi ti nd'affuttis Farfarù de sannada mala, si no fit istadu pro su
pagu mandigu chi ndas, mi fiat cherfidu cane deo puru-.
Pastoreddu si lu abbaidaiat pagu cumprimentosu ma tantu pazosu, sempere ischoittende,
fintzas troppu, cun cussos ossos ligados a sa pedde, tantu fit romasu.
In cabidanni siche andaiant sutta
a un alvure de figu monteleone e si faghiant mannas appantzinadas. Antoneddu oddiat cussa
coszoli capida pro a issu, e, a Fafaruzza cussa carigada. No si fit mai irmentigadu de sa
olta chi li enzeint sos cussos, trofigadas fortes de matta e, timende de si la faghere
addossu aiat iscioppettadu dae punta de salvure matessi, cun sassucconu de
Farfaruza. Medas ateras bortas deviat puru drommire fattu a sa robba pro che catzare su
matzone chi si no, si profitaiat de sos anzoneddos. Si cuguzaiat bene, a pinna de calchi
chijura cun istratzos betzos e cun dunu pannu mannu de furesi de su poveru
giaju.
![]() |
sas familias fint mannas ca sos fizzos sunt bene de Deus |
Gai cun sos pessamentos singalenaiat e siche drommiat fintza aveschende su manzanu.
A sa festa de Santu Juanne in bidda bi sunt sos cantonarzos, ei sos poetes chi cantant a
pannu.
-Zertu chi mi fit piaghidu a bi esser!!!, solu chi a lassare sa laghinza a sa sola
no andat tantu bene-.
Annos faghede, cando Zuseppe fit amorende cun Lenaldedda su lodde aiat fattu
bisestru in sa laghinza, ca pruite siche fit pigadu a bidda a sa festa, e issu laiat
fattu cun Lenaldedda chi laiat ingraidada de duos coppileddos.
- Gai!! Gai!! a duos a duos- istaiat pensende Antoneddu -unu in cabitta e unu in pees de
su bantzigu gia bistant, mancarri unu pagu istrintos.
Sa dies laghinzende fint longas, puru cun sa presenzia de Fafaruza, ei sos pensamentos de
Antoneddu fint sa cumpanzia mezus de onzi atera cosa.
- Ma comente at a essere, e comente ant a fagher sos cristhianos, a fagher nascher sas
criaduras?"
Sos animales gia lo bidia a sispissa: su puddu sicche lampaiat subra de sa pudda, su
trau imberridu, subra a sas baccas, ei sainu cun boccia de cosa
ei su porcu
chi sicche drommiat. Fintzamentra Fafaruza pagas chidas faghet, si fit alliadu cun dunu
ateru cane pastore e si fit cuizadu ca pruite non bi la faghiat a sinde istaccare.
Pruite at a essere istadu, ma onzi olta chi sos animales si etaiant appare, ndaiat
comente birgonza, e, a manu in busciacca mistiraia sa picchiriola. Sos duos frades
pius mannos de a mie onzi tantu los bidia cando in dunu, cando in sateru
erettu cun sa cara biaitta e mesu suerados, guasi sempere assucconados chi los esserent
bidos sos mannos.
-"Boh!!!"- Pensaia aintro de su coro
meu-
-Sunt biaitos e no est fattende frittu! Sunt
suerados e no est fattende caldu!