TRA STORIA E LEGGENDA

pag.29                                                               

pag.1Sommario                                          Unu bicculu e' zigarru

Sa prima gherra mundiale fit finida dae pagu. Sos soldados fint torrados a biddha in pagos....sos pius fint mortos in battaglia. Sas familias numerosas ei sos benes pagos meda, toccaijat de trobagliare dae cando faghiat die a cando iscurigaijat, pro unu bicculu e pane de triguindia, paga boltas accumpagnadu dae unu bicculu de regottu musthiu, sa pius boltas nuddha. In su millienoighentosvintichimbe aija dae pagu jompidu sos sett'annos, mama fit morta dae ora e in familia fimus paritzos. Babbu si ponzeit de accordu cun su compare de batizu, padrinu meu, pro miche mandhare in campagna sua a fagher su crabalzu. Isthaia totta manna die a su solu, ei su notte a drommire miche devija andare a monte Serrone umpare a sa zente manna, daeboi chi esseret sisthemadu sas cabras in su acchile.  Attundu de sa fogulaija, cun su fogu sempere acchicadu, sos pius fortunados cun sa odijeddha, atere cun duos istratzos o sos battiles de s'ainu, nos colcaimus a che passare su notte. Toe e Bai fint pius mannos de ammie de nessi deghe annos, giogaijant a cartas e buffaijant binu, magari mesu aghedadu finz'a tardu. Unu notte malu de tronos e de rajos, bentu e abba comente Deus la cumandaijat, detzidint de fagher un'ischapada a su acchile de Bacchillodde ue baijat diversos animales, calecunu anzadu. 
-"Benzo deo puru"- 
"Tue no!!! ca pruite ses troppu minore!"
-" E invetze enzo puru deo ca non so minore a gai!". S'abba pariat betada a cadinos, ei sos raijos alluchettaiant sos ojos, ma ti daijant sa possibilidade de ti mover subra a sas roccas ei sos ischameddos peri sos tirighinos. Unu lampu e unu tronu, pius mannu e pius forte de sos ateros t'allughent sa pinnetta piena de oghes cun zente in allegria, e daesegus su acchile cun sos fiados accuccados. Toe approntat su cannau e tirat s'isfogu subra a unu puddhedru suende dae sa mama.
-"Tira Toč!!!"-"Ispinghe Ai!!". In d'unu e in tantu che fimus sutta in badde in mesu a sos chercos ei sos elighes chi pariant cristianos parados pro ti occhire.

 Una alzada de oju ei s'animale che fit impaladu subra a un alvurita de ozastru, e gai cun sa mantessi lesthresa ipojoladu. Su busamine aintro e unu saccu ei sa coratella appena samunada cun paga abba che fineit in sa graiglia, s'ateru illadadu, sa peta polstha a palsthe dae sos ossos. Peri istantu, attricia isfultos finzta s'ossu, ma a matta piena, attundu de sa fogulaija cun d'unu fogu de ifferru, nos asciuttaimus sa roba addossu ancora cun su coro batti batti in bula che lepere in saccheddu. S'incrasa tantos amigos benzeint chie a fagher linna chie a presthare agiudu chie solamente in imbesitta. Su notte aijat fattu abba meda ei sa die fit mezana, sempere moddhinende a isfrunzadas. Duncas non si podiat trobagliare e in d'unu e in tantu a fora su sonu ei sa graiglia subra a sa braja de coighina e chessa.  Sa zente a leare fogu non bi ponet nuddha, su pius diffitzile est' a nde l'isthudare. Cantos e sonos, boghes in re e murra covacheint fintzas s'appeddhare de sos canes pro sa zente frimma in sa jaga. 
-" E chie est custu furisteri?"  - " So Giure, non azis aer bidu unu puddhedru fuidu?"
- " Boh!!!e chie at bidu nuddha cun custha temporada mala!". 
Che passeit su tempus, sas die fattu a cabras ei su sero imbacchiladas daeboi a drommire cun Toe e Bai sempere a pees dessa fogulaija e peta in graiglia, chi a comintzu poi de calchi dije, prima de la cogher parijat chi esseret apidu unu fiagu comente ei su loddhe mortu poi de duas dies. In beranu Toe e Bai fint boghende pedra, Bai cun su masthelletto e Toe cun d'una grande matza pro ponner sas minas a tremer sa rocca. A cando unu ipeisinzu e si presenta Giure a zigarru in bucca, chi, ne maccu e ne sabiu s'affrontat a sos duos amigos nende chi si no li pagaijant su puddhedru andaijat a quastheris a los denuntziare. Toe fit un omine mannu meda, avatzudu e tottu pienu de pilos fintz'a tuju. Cun sa matza alszada a chelu pariat ancora pius mannu. Si li girat addhainanti e li sesthat sa matza a pinna e nare nendheli chi si l'aijat fattu un' atera accusa l'aijat interradu como e tottu. A narrer chi Giure s'esseret assuconadu e pagu e nuddha. Si fit tremende che foza e canna e che li esseit appena unu piulu:-"Non t'arrabies Toe!!! abbaida si in busciacca giughes calchi bicculu de zigarru!!!".
A ponner Giure in su fattu erettu fit isthada sa mama de s'aineddu, chi leende s'abbentu de su sambene de su fizu ue fit isthadu ischannadu andhaiat in direscione de sas domos ue isthaiant Toe e Bai. (m.u)

Le foto sono puramente casuali e non si riferiscono al fatto raccontato.