TRA STORIA E LEGGENDA
(Contos de foghile)
               
pag.1Sommario         

Una iddighedda.

 

Pariada una iddhigheddha. Fossi chi chije aijada comintzadu a fraigare, in cussos ispuntones de roccalzos comunales aijada approffettadu dessa presentzia dei cussa funtana chi bi falaijada s’abba a trumba.
-Mih!! una cosa goi manna!! – faghiada sa zente, mustrende ambas manos, cun sos duos poddhighes a girudundhu.
Cun s’andhare de su tempus sa domos fini naschidas chei su cugumeddhu. Comente in sa mola. Dae babbu in fizu a manu a manu chi sinde cojuaijada unu, si faghijana una domitta pro sa familieddha. Un'apusentu, ei su furru. Sos pius poverittos un barraccheddhu o una pinnetta covaccada a ude o a restuju e puru a tirija e in mesu sa fogulaija. Unu appittigheddhu sos pius fortunados cun sas figuindias, duos pumederras e calchi asolinu barantinu, daeboi tottu a frigare listhincanu.Paga terra e pagos animales. Chije anzaijada meda fini sa feminas ei nd’unu e in tantu sa popolassione che pigheidi a una chentinaria de cristhianos. Grande trobagliadores, poveros ma de bonu sevissiu, andhaiana a zoronada dae cando si pesaiada su sole finamentra chi sicche calaijada solu pro sa matta.Guasi ogni familia aijada una craba e calschi puddha chi si campaijana a sas solas,peri sos roccalszos. Candho Costhacas de sas craccas aijada una zoronada a crabas bi mandaijada sa muzere chi faghiada a pare cun Raije, issu puru crabalszu.

E una! e duas bolthas, a sae treese bi lu pregunteidi:
-mi! chi ja mi connoschese! Fidadi!-
- tantu no t’inde do!-
Recuida a dhomo lu narada a su maridu chi s’incrasa sicche colada de bon'ora e si cuada addaesegus de una rocchitta, imbarende sa cosa. A candho, sa muzere, (chi l’ischiada), daeboi  Raije, chi non ischijada nudda. Raije comintzada a gioghittare cun sa femina: fidadi! fidadi!! Un umbra manna nde brincada da daesegus de una matta 'e chessa, che unu foralsdhomine.A ticchirrios e a colpos a conca e a d'onzi logu subra a Raije chi a sambene eladu resessidi a narrere cun d’unu piulu de oghe:
- mi chi eru brullendi-
Su bisonzu fidi meda e chie pro disgrascia de Deus o de omines resthaijada battia, deviada dare a mandhigare a sa minoridade e si deviada dare, sas pius bolsthas, a chije in cussu mamentu l’aggiuaijada a iffamigare sa familia.